La fin dau temps

Per Joan-Cristòu Dordet

Fin de secle… Quò fasiá ’na diesena de jorns qu’avian virat la guilaneu e dempuei lo prumier de l’an, lo ciau ne’n ’chabava pus de purar, ne’n ’chabava pus de botjar tota l’aiga de per ailanaut. L’estanh debàs dins lo vilatge sabrondava e podian quitament pus trasconar Auseta per lo vielh pont, ailavau a plancha d’Ausa. Lo ciau gris e sorne breçava lo país coma un cubercle de plomb. Lo silenci… ren mas lo bruch regulier de las gotas d’aiga qu’esclampissen la terra… e totas las béstias que conhavan dins lor gistre au prund daus bòscs. Totas las gents s’eran barradas dins las maisons rasís lo fuòc per l’i trobar un pauc de chalor e se gardar de l’umiditat. La dolor, la pena, queu país aviá tant patit.

Pertant, dempuei la disparicion, tot lo monde sabian que l’i aviá quauquaren, mas degun aviá ren fach, degun aviá ren fach dempuei que l’estela roja aviá disparegut dins la nuech, lo jorn que… lo jorn qu’avian tirat de l’aiga quela béstia per la n-emmenar, una béstia tau coma ne’n avian jamai vist qu’una clardat veniá de l’en dedins, lusissiá coma ’na lucha-chambra.

Pertant, tot lo monde sabian ben que l’aigas brunas de Cordelas rescondian quauque secret, las legendas iò disian, contavan que l’eime dau país era ’quí au fons de l’estanh que velhava. Pertant, l’avian tirada de l’aiga, la creatura e dempuei, lo país s’era plantat. L’aurian pogut tornar a l’aiga mas non l’avian emmenada alens, per delai Vinhana, per delai los monts, luenh luenh degun sabiá ente, degun sabiá per de qué far. Quò aviá pas punhat ’ribar, los jorns seguents, l’estela roja que raiava dempuei la nuech dau temps s’era facha mai gròssa, de mai en mai gròssa, aviá uflat tant qu’espetet e dispareiguet dins ’na nibla esvanesissenta.

Ieu sabiá ben qu’un jorn quò ’chabariá per ’ribar, que dempuei quauques temps, los crestians fasian mas semnar mòrt que devastacion. Aitanben, vesian dempuei quauques temps lo ser, a luna gibauda o redonda, quauquas ombras coma de las tòrnas que trevavan lo long de l’aiga, tòrnas de sauvatginas tòrtas tau coma de l’armas turmentadas, mòrtas per de ren, mòrtas per lo fach daus umans. La luna, aura, la vesian pus, jorn que nuech, e lo ciau ne’n ’chabava pus de purar. Avian tirat de l’aiga l’eime dau país e probable ren, aura, la podriá tornar.

A la coa de l’estanh, a Gastissa, riula Auseta e ’lai, ieu sabiá qu’un podiá segre lo fiau de l’aigas en tornar montar daicia au nais amont-naut sus lo tuquet. L’i a quauques temps, davant de murir, la vielha dau vilatge m’aviá fiat son secret, m’aviá dich que lo jorn vendriá per me de l’i ’nar, e de l’i beure l’aiga, l’aiga reveladoira, rasís lo nais d’Auseta mas per que puesche l’i ’ribar, auriá mestier de la paraula secreta per que la brima que neja lo luòc se fase pas tant espessa. Entau faguei un ser, quò pleviá sens plantar, n-anei a Gastissa e seguei lo fiau de l’aiga, remontei devers son nais e ’laidonc au moment que ’nava cloncar dins la brima, dissei la paraula secreta, e la brima s’esvanesisset pauc que pro, mas totjorn pleviá. ’Ribei ad un endrech que jamai degun l’i era ’nat, jamai, tots los qu’avian eissaiat s’eran perduts e ne’n eran tornats chapvirats, contavan de l’istòrias de marmús, de las votz de delai la mòrt que ressonavan dins lor chais, d’una musica macabra que los fasiá dançar contra lor grat. Ieu pervenguei a la font. E çò que l’i se passet me marquet per l’eternitat.

Quò li fasiá un cròs dins lo sòu contra la peira dau rochier coma si l’aiga surtiá d’en lo tresfons de la terra, a l’aciau d’una alcòva en la ròcha. Au fons, sus la paret podian legir de las marcas estranhas, tot coma los signes o los simbòus d’una escritura inconeguda per chas nos, una escritura qu’auriatz dich qu’era pas l’òbra daus òmes. Me quinchei sus la font per tocar l’aiga emb los dets, era bassetz clara e plan freja, la tastei dau bot de mas pòtas, faguei riular un pauc d’aiga au fons de mon gorjareu, queraque l’aiga reveladoira. Ne’n prenguei mai emb mas mans e enguliguei ’na bona glopada. L’aiga era frescha e reviudanta, sentiguei mos senses venir mai ’gusats, mon còrs reviscolat, mon esperit s’esniurava de quela aiga jovencela puei, subran, faliguei.

Perdei lo fiau de ma consciéncia un moment, sauriá pas dire quant de temps, puei mas pensadas ’chaberen per tornar, emb daus imatges fugidors prumiers, davant de se far mai clars, era coijat sus quauquaren coma sus ’na taula, en quauqu’un luec mai que semblava una esclarziera au mitan d’una forest, una forest sorna emb daus aubres gigants que s’enautavan drechs vers lo ciau, un ciau sens niblas e breçat d’estelas, pleviá pas. Auviguei un bruch que montava, un marmús que se ’prueimava, daus sons gran umans, tot coma ’na linga curiosa contunhada sens pausa, una chantada, auviá tanben lo bruch de percussions semblant daus tamborins per darrier. Vouguei bujar mas podiá pas, podiá mas èsser l’espectator de çò qu’era per se passar.

Lo marmús venguet mai fòrt… de las vibracions moduladas, plusiors votz que semblavan far platussa. Viguei quauquas ombras se ’prueimar de la taula a l’entorn e mai se ’prueimavan, mai venian belas, totparier eran mas de las ombras, fasiá brun, ren mas l’estelas eslusissian l’endrech, las creaturas m’encerclavan. Una creatura surtiguet dau cercle per s’einançar. Trasviguei son aparéncia, era pas ni umana ni umanoïda, pusleu quauquaren coma ’na ràia que flotava dins l’aer. Dins ma testa, auviguei ’na votz que me parlava dins ma linga.

« Nautres som los gardians dau cosmòs e de la Terra, ses aquí chas nos, a daus miliers d’annadas lutz de la Terra, au còr de la Via lachada. T’am fach venir per que pueschas reviscolar ta planeta que se muert. L’avenir de la Terra e daus terrians, totas las creaturas que viven sus terra, es compromés per ’mor que los umans se son pres totas las ressorsas e vòlen sosmetre a lor volontat totas las autras espécias que tenen en lor poder, en esclavatge. Mercés a te, nautres vam puescher sauvar la Terra e totas sas creaturas. »

Ma testa s’emplisset d’una musica celestiala que ressonet dins mas quitas cellulas. Aguei dau mau per gardar los uelhs duberts, las creaturas dançavan a l’entorn de me e viguei subran las tòrnas de miliers e de miliers de béstias que s’enlertavan ad una vistessa extraordinària drech vers lo ciau per s’engolar dins un immense vortex, las tòrnas de totas las béstias que los umans avian tuat mai supliciat e qu’eran afen liberadas. Quò duret longtemps, l’estelas belujavan, a la fin, una lutz surtiguet dau vortex per davalar sus me puei faliguei per lo segond còp.

Quand tornei préner mos sangs, era tornat dins lo vilatge de Cordelas, lo ciau s’aviá plantat de pleure, lo solelh raiava, los auseus chantavan, mas l’i aviá degun. Dos-tres chabròus e una cèrvia eran ’quí dins la charriera, un picatau tajurnava après lo grand rover, un pòrc-singlar fossinava en la terra per l’i trobar quauques aglands, una familha de lapins era sus lo bassuelh d’una maison. Entrei dins ’na maison mas p’un crestian, viguei mas un escuròu puei un autre que surtian de dedins la chambra de darrier puei una granda lebre que fugisset regde au defòra. Dins un recanton de la sala, l’i aviá la baciá e au dessús era pendilhat un pitit miralh. Einancei per me visar dedins lo miralh… e çò que me rebatet lo miralh, qu’era la chara d’una béstia borruda emb dos uelhs bruns e un morre long e de las grandas dents, visei mon braç, ma peu era cuberta de piaus espés e mon braç era ’na pauta arpiada, comprenguei qu’era devengut una orsa. Entau avian resougut lo problema de dessús la Terra, avian tornat tots los crestians en de las sauvatginas.

2 thoughts on “La fin dau temps

  1. Cal aver mai autors lemosins coma Joan-Cristòu Dordet. La bona literatura en aquesta varianta occitana tant polida es pas causa abituala. Felicitacions a l’autor per l’òbra facha e li desiri coratge per ne far encara d’autres. E sustot en sciéncia-ficcion e fantasia !

    Liked by 1 person

Daissar una responsa

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Cambiar )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Cambiar )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Cambiar )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Cambiar )

Connecting to %s