Per Joan-Cristòu Dordet

Un còp que me permenava per chamins que sendareus dau país de Las Tors en Naut-Lemosin, me prenguet l’enviá de cherchar los champanhòus. De costuma, ne’n prene gaire la pena que qu’es tot coma si los champanhòus m’auvian o me vesian venir, sabe-ieu per quau miracle, e se rescondian dins las erbas, jos las fuelhas mòrtas, mas queste jorn que seguiá una via prunda que trauchava los bòscs, quauqua ren semblet me ’pelar, coma un marmús dins ma testa que chantava « Vaque me querre, vaque me querre! ». E donc vei-me ’quí partit fòra las vias a fossinar au mieg de las fuelhas entre los grands chastenhs.

Fau totparier que vos conte que lo país de Las Tors, qu’es plan suvent que l’i m’estautine e que sabe un bon pauc de sos secrets plan acialats dins sos recantons, entremieg bòscs, landas, pradas, estanhs e rivateus, fòrça de l’i me pradelar. Qu’es un brave país de tuquets redonds e d’aigas vivas, país de l’aubre vielh e de l’aiga lena en plen Lemosin a l’òrle dau Peirigòrd Verd ente los rius saben gran si riular vers Vinhana puei Leira o vers Dordonha e Gironda. Qu’es un país demorat pauc que pro sauvatge que, per lo que sap escotar mai ’visar, rescond ben daus misteris plan gardats mai benleu quauques èssers enfachinats, lutins, farfalets que fadas e eschantits mai leberons, sap-t-un. Sabe tanben sas bonas fonts miraculosas que te farian passar tots los maus, los quites maus que la medecina sap pas garir mas que sachatz coma far per prejar sos sents o esperits pagans. Lo país de Las Tors, qu’es un país enviblat mas secret que se laissa pas dondar, l’i se fau ’prueimar discretament, l’i se fau raletar sens de qué, l’i trobariatz ren de plan misteriós, mas la beutat ordinària de la campanha lemosina. Adonc, l’i me ralete, qu’es entau que fau far sens menar grand bruch, coma un peregrinatge silenciós, viatge dau fòra coma dau dedins. E marcha que marcharàs, arcela qu’arcelaràs, solet biais d’esprovar lo país, d’entrar dins sos misteris. Qu’es entau qu’un còp creguei auvir dins lo secret de las brujas, amont-naut sus la landa, lo rire d’un esfuec tot coma si se mocava de me sens que puesche dire si qu’era dins ma testa o ben per de ’rai dins la brugiera, mas si vos contava tot çò qu’ai ben pogut l’i veire mai auvir, me creiriatz pas, las quitas erbas platussen dins queu país, los aubres tanben mai benleu los quites champanhòus.

E donc vei-me ’quí a cerchar un champanhòu bargassaire emb un bela vimzela de chastenh qu’aviá ’trapat per soslevar las fuelhas. Qu’era temps d’arriera-sason, lo solelh raiava, en far flambejar las colors dau folhum, mas lo fons de l’er se fasiá fresche. Los jorns precedents avian menat un bon pauc d’aiga de sòrta que los champanhòus, bons que poisons, venian a plen. Lo monde d’en Lemosin ’massan gaire ren mai que LO champanhòu, qu’es a dire los « cepes », mai si faràn pas la pòta davant una bona fricassada de giraudelas, de bosarons o quauqua vetz de filhòlas mas tirat d’aquò, lo resta, qu’es tot mas poisons que ladres, potirons de serps. Ieu coneissiá quauqu’un pauc mai d’autres champanhòus, quitament si vòlen pas que los ’masse: domjaus que peironins, barbilhons e bolets divers.

Queste jorn, lo marmús dins ma testa me’n balhava totparier, qu’era ben lo prumier còp que me preniá tau una enviá per los champanhòus, e, ma fe, ieu podiá pas far sens n’en far cas. Fossina que fossinaràs, era a eissigar las fuelhas mòrtas per desvelar lo champanhòu, lo que, coma aviá dins l’idéia, me parlava. Mas l’i aviá ren a l’i far, l’i passei un brave moment sens ren trobar, e pasmens, plantava pas, que mai cherchava, mai lo marmús se fasiá fòrt dins ma testa. Aviá marchat quauquas legas desjà dins queu grand bòsc a l’escart daus vilatges e aviá vist degun. Portava pas pena totparier que riscava tròp ren que, per chas nos, los bòscs son pas tan beus que l’i nos puescham perdre e puei, coneissiá los ranvers maugrat que fuguessa pas un de mos luòcs de permenada abituau. Segur… mas cugei remarcar que, ente era ’ribat, los aubres avian l’er diferent, gran que qu’eran pas daus jarrics, chastenhs, faus o fraisses, mas ilhs se fasian coma mai tòrts, e lo marmús credava aura dins ma testa.

Era donc rendut dins un endrech qu’aviá jamai visitat e tot alentorn, ren mas daus bòscs, p’una piada de sendareus qu’un puesche segre per s’en tornar. Se vesiá lo solelh pasmens e entau me podiá orientar d’enguera, mas qu’es que lo solelh era pus ben naut a l’orisont e la nuech punhariá pas venir aura. Contunhava de cherchar queu champanhòu que me ’pelava sens migrar per lo solelh. Las rogeiròlas dau ser començavan de far flambejar lo ciau. Auriatz dich que lo país era en fuòc mas totjorn p’un champanhòu, a tot dau mins, pas lo que cherchava.

Votre commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l’aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l’aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l’aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l’aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s