La Joana Rasteu

Per Joan-Cristòu Dordet

Sabetz, en Lemosin e queraque en quauqu’uns luecs mai, disen aus drollichons que se deven gardar de se ‘prueimar daus potz, de las fonts o ben de las servas, que riscarian se far ‘trapar per la Joana-Rasteu, quela chaitiva vielha que viu au fons de l’aiga en son monde inverse. E vos responde que l’i a gaire de dròlles que sian pas empaurits per quela istòria. O, segur, los grands disen quò sens tròp l’i creire, que quò es mas afar que los pitits tomban pas dins l’aiga mas, sapt-un, contes que contissons naissen pas de ren e l’i a benleu quauqua vertat dins quilhs racontes. Me, l’ai jamai visda, la Joana-Rasteu – autanben, la ‘pelen Gorgon daus còps – e me fau dire que ieu me gardava ben de me ‘prueimar de l’aiga, qu’ai totjorn ‘gut paur de totas quelas creaturas maleficas, surcieras que dracas, qu’un tròba dins las legendas. Mas coneisse quauqu’un que m’a contat l’aver visda la Joana-Rasteu e mai d’aver visitat maugrat ela son monde dejos l’aiga, que l’i èria ‘ribat malur un jorn que rendian visita a sos grands-parents dins la campanha lemosina.

Mon amija, la disen Neneta, a frotjat dins la banlega de Limòtges, meitat vila, meitat campanha, mas tots lo diumencs, ‘navan en familha visitar los grands-parents : lo pair, la mair, lo pitit frair e la Neneta. Quò lor plasia a la Neneta e a son frair, lo pitit Liunet, de ‘nar a la campanha veire lo pepet e la memet, correr dins los prats au mieg de l’ovelhas, far lo torn dau vargier ente venian las bonas legumas, jugar coma lo chen, ‘massar los uòus, culir las cireisas e las prunas, cherchar los champanhòus a la sason, ‘massar las chastinhas tanben, e subretot minjar los bons pastis que fasia la granda-mair, sens obludar las legendas que ‘la lor contava. A, ‘la ne’n sabia de las besunhas la granda-mair, e, lo grand-pair, se, lor fasia veire coma fabricar daus pitits juguets de bois per s’amusar.

Qu’èria dau temps que mon amija, la Neneta, avia benleu nòus ans. Queste jorn, qu’èria lo darrier jorn de la setmana, avian pres l’auto e èrian davalats chas los grands parents a demia-ora de rota, fin de mandinada. La prima èria desjà bien avançada e las flors espelissian de pertot dins los prats, per los talus, de las flors rosselas, bluias que blanchas o rojas, los aubres folhetavam e los auseus s’esbaudissian a chantar los braves jorns que venian. Quò èria plaser passar la jornada a la campanha, subretot per un tan brave temps. La jornada s’anonciava bassetz chauda, ‘na brava jornada de prima que reviscòla los sangs mai l’eime après los longs jorns d’ivern que s’eslunhavan. Coma de costuma, la prumiera chausa que ‘la Neneta avia fach èria de ‘nar massar los uòus au jalinier après aver saludat la Lison e lo Liunard, sos grands-parents, en mai d’aver afincat Didon, lo chen de l’ostau. Son pitit frair èria vengut coma ela, segur, e tots dos punheren pas tornar maison emb cinc braves uòus que servirian queraque per far quauques gasteus per lo quatre oras. Per avant lo disnar, dau temps que los grands bevian quauque aperitiu, la Lison ‘trapava dins l’esmari, per la Neneta e lo Liunet, quauqua bevenda que ‘la perparava emb la pita frucha que venian au vargier, subretot de las framboisas. Eria famos lo siròp de la Lison, fasia dau ben au gorjareu e mai au ventre. Daus còps, quand èrian un pauc malaudes, avian drech ad una culhierada de liquor de framboisas o ben ‘tot de codoenhs que, çò disian, fasia passar tot los maus, daus còps sus un sucre.

Puei venia l’ora de minjar e tots se siclavan autorn de la granda taula de bois breçada de ‘na toalha. Daus còps, l’i se junhavan los cosins que demoravan pas bien luenh de chas los grandsparents mas queste jorn, èrian solets. Minjavam dins la cosina o ben dins la sala de minjar per quauqua enchaison especiala. D’un costat de la taula, se podian siclar sus un banc, un brave banc de bois bureu bien len que la Neneta e lo Liunard aimavan beucòp. Lo disnar passava, minjavam la sopa segur, ‘na bona sopa de legumas, en tota sason, e puei venia lo plat, suvent emb de las favas verdas o ben de las mongetas o ben daus naveus e, per lo desserv, daus bons pastis de pomas o de pruneus, particularament per las Pasques puei bevian lo cafè. Lo repas s’èria plan passat, tot lo monde avian minjat de bon apetis e la pendula picava las doas oras. Los grands començavan de becicar sus lor sela, tot èria suau, auvian mas lo tica-taca dau relòtge dins la maison e puei quauqua moscha que volava. Los rais dau solelh traspassavan mas per quauqua fenda entre los contravents meitat barrats. Quò fasia un moment desjà que la Neneta e lo Liunet avian ‘chabat de minjar e avian pres l’aer dau defòra. Erian ‘qui davant maison dins la charriera rasis lo coderc que fasian a la cacha-mita. Lo solelh dardava e fasia bona chalor. Quauquas engrisòlas los visavan de dedins los cròs dins las muralhas. Un margaud èria esvenlat sus lo bassuelh au naut daus tres esbalhons que menen a l’entrada. Las polas gratissavan e picorejavan. Neneta e Liunet s’amusavan, fasian a lo que trobaria la melhora cacha, chascun son torn ponian contra lo grand chastenh dins lo plais. Un, dos, tres, quatre… nòu, dietz. E lo Liunet de cherchar la Neneta un pauc pertot alentorn, dins la charriera, dins lo vargier o enguera dins l’escura o lo coderc mas avian pas lo drech de se catar dins la maison. T’ai visda ! E au prumier tornat au grand chastenh per tocar l’aubre. E entau passavan lo temps. Quand fugueren un pauc ‘bracats, se’n aneren per lo prat culir quauquas pimparelas per ne’n far un brave floquet qu’ufririan a lor mamà. Puei se pauseren tots dos dins l’erba.

« Te suvenes Liunet de l’istòria que memet nos contet l’i a quauques temps ?

– Qual istòria ? Me suvene pas.

– Mas si-es ben, sabes ben, l’istòria de la Joana-Rasteu, quela vielha que viu dins lo potz e las fonts e que ‘trapa los pitits per los n-emmenar nejar.

– A oèi, me’n suvene aura. Brrr, ieu vòle pas que ‘la me ‘trape, quò me fai rudament paur quel afar.

– Tu l’i creses, te, a quela istòria ? Me, ieu me damande ben si ‘l’exista vraiment quela vielha.

– Ba, ne’n sabe ren mas si los grands-parents mai los parents zo disen, quò es ben que deu l’i aver quauquaren de chaitiu dins l’aiga. Ieu vòle pas l’i ‘nar veire.

– Mas aimarias pas saubre si l’i a vraiment ‘na vielha que viu au fons de l’aiga, los pès en l’aer ?

– A, non, zo vòle pas saubre, que ‘la l’i reste si l’exista.

– Dija, pas bien luenh d’aqui, au fons dau prat que davala au pitit riu, l’i a un lavador, tu veses ? Ai auvit dire que, autres còps, l’i lavavam los cardalhaus mas qu’aura l’i a ren pus. Aimariàs pas l’i ‘nar veire ‘lai si l’i a ‘na vielha dedins ?

– Oèi, ieu vese ben ente qu’es mas l’i vòle pas ‘nar e puei n’am pas lo drech de nos eslunhar tant de la maison.

– Anem, Liunet, ne’n sauràn ren si nos l’i fam ‘na pita virada, son a durmir dins la maison, n’am ‘na bona ora davant nautres. Ieu l’i pararia ben un uelh, me, a queu lavador. E si l’i ‘navam ?

– Be, non, n’am pas lo drech de l’i ‘nar e puei quò me fai paur.

– Liunet, tu ses mas ‘n empaurit. E ben, puei que qu’es entau, me, l’i vau ‘nar veire tota sola, e te, tu fas coma tu voudràs.

– Atend Neneta, l’i vas pas ‘nar tota sola, qu’es pas prudent e puei me vas pas laissar tot sol, qu’es quò que vau far, me, tot solet ?

– Ba, t’as mas m’esperar ‘qui. O ben… t’as mas venir coma me. Anem, me vas pas dire que quò te fai tan paur, tu ses pus tot pitit aura ?

– Non, sei grand mas…

– Anem, vaque coma me.

– Bon, ieu vòle ben te segre mas qu’es mas per m’assegurar que te ‘riba ren.

– Zo, l’i vam, seg-me donc. »

E vei-los-qui partits. Lo lavador èria au bòrd d’un riu au fons d’un beu prat que davala doçament. Per l’i ‘nar dempuei la maison, folia traucar per tres-quatre prats en passar per dessus lo plais emb daus sautadors o se raletar jos los fiaus d’archauç puei segre un pitit chamin orlat de rumecs (ente venen de las bonas moras a la fin de l’estiu) e enfin, entrar per la charrau dins lo prat que mena au riu puei au lavador per un pitit sendareu. Agueren tòst far de percorrer lo chamin e ‘riberen regde au debàs dau prat que davala. Un pitit riu bordat de ‘saleç e de bravas flors de prima boinava lo prat. Lo lavador èria de l’autre costat a l’entrada daus bòsc. Folia trasconar l’aiga en passar sus la peiras o ben ‘tot mercés ad una plancha un pauc pus luenh sus lo riu Neneta decidet de trasconar per las peiras quand Liunet aimet mielhs passar per la plancha de bois. Neneta tiret d’abord sos suliers, per cas, e sautet sus la prumiera peira mas son pè ropiet e cuget tombar dins l’aiga mas se ratrapet e aguet mas los pès molhats. ‘La chabet de trasconar dins l’aiga. Liunet, se preisset de correr a la plancha per trasconar lo riu. Erian tots dos ‘ribats sus l’autra riba. Lo lavador los esperava.

Lo lavador èria ‘lai, a l’ombra daus rovers lo long dau riu que semblava far coma ‘na canau per l’i menar l’aiga. Lo lavador èria maçonat e fasia benleu quatre metres de long sus dos metres cincanta de large. Neneta se ‘prueimava tot bravament. Liunet, se, pas tan coratjos o benleu mai prudent, demorava un pauc en arrier.

« Neneta, fai ‘tencion, te ‘prueimas pas tròp, tombas pas dins l’aiga.

– Mas, resta de far l’empaurit, vau pas tombar.

– Mesfia-te totparier, que veses-tu ?

– Ba, per lo moment, vese ren, mas un lavador emb de l’aiga lena mas pas de Joana-Rasteu.

– Tant mielhs, mas avisa-te de pas visar de mai près.

– Veses ben que l’i a ren e que quò risca ren. »

Liunet avia remarcat qu’a quel endrech, a l’òrle dau riu e dau bòsc, jos los aubres, los auseus s’avian plantat de chantar. Eu se sentia pas ben d’aise aqui e mai l’endrech fuguessa brave, l’i avia quauquaren de pas rassegurant, coma ‘n’impression de dangier, coma si quauquaren de mauplasent podia ‘ribar a tot moment. Neneta, ela, avia ren remarcat e èria ‘qui sus lo bòrd maçonat dau lavador que mirava l’aiga. Neneta se reviret vers Liunet.

« E ben, veses, l’i a ren a crànher aqui, qu’es l’endrech lo mai pasible que coneisse. Ren l’i pòt ‘ribar.

– Moèi, bon, puei que t’as vist çò que voliàs, aura podem nos en tornar.

– Liunet, me vas pas dire qu’as denguera paur. Vaque veire l’aiga coma es lena, coma es linda, un veiria mesma lo quite fons dau lavador. »

Liunet començava de se ‘vançar vers Neneta quand tot emb un còp, viguet la Neneta perdre lo balanç e tombar en arrier. Eu l’auvet balhar ‘na credada e li semblava que l’èria coma ‘pelada en arrier per quauquaren. Liunet creiguet veire coma ‘na man vòrra e tòrta surtir de l’aiga tenent un jafet que ‘trapava la Neneta per las malinas. Quò duret mas lo temps de doas-tres segondas e Liunet aguet mas lo temps d’eissaiar de s’avançar per reténer sa sòr sens l’i ‘ribar. Eu viguet mas Neneta s’enfonçar au fons de l’aiga coma ‘pelada per ‘na béstia fera puei disparéisser dins lo brun dau fons dau lavador.

Liunet èria sumsit. Eria-quò possible que quò lor ‘ribe a ilhs que sabiam que se folia pas ‘prueimar de las aigas prundas ? Après s’èsser avisat que podia ren far entau aqui per ajudar sa sòr, faguet ni una ni doas, se metet de correr per tornar maison e avertir sa familha.

D’aqueu temps, Neneta perdet sos sangs, faliguet. Quant ‘la se desvelhet, ‘l’èria trempa e embarrada dins ‘na gabitòla que pendilhava au plafons de ‘na sala que semblava tot coma ‘na cosina. L’i avia degun, çò sembla. ‘L’eissaiet de se suvenir de çò que s’avia bien pogut passat avant que se desvelhe ‘qui. Se suvenia qu’èria quilhada au bòrd dau lavador e que parlava a son frair quand, subran, ‘l’avia sentit quauquaren que la ‘pelava en arrier avant de tombar dins l’aiga e d’èsser tirada vers lo fons. E aura, ‘l’èria ‘qui ?! Qu’èria a ren l’i compréner. Ente èria donc ‘ribada ?

Dins la sala, viguet doas-tres gabitòlas que pendilhavan au plafons bassetz naut, parieras la gabitòla ente èria mas emb ren au dedins. ‘Na granda chaminada èria dreibida dins la paret dau fons emb una gròssa ola pendilhada a la cranilha mas sens fuòc dejos. Un grand esmari èria pausat contra ‘n’autra paret e ‘na larja taula èria ‘qui plantada au mitan de la sala. Dins un recanton, l’i avia ‘na granda bacia emb una selha e ‘na coada pausada dessus. Lo sòu e las parets èrian fachs de peiras e lo plafons de latas de bois que repausavan sus daus traus. De l’autre costat, ‘na pòrta de bois traucava la paret. Per menar la clardat, l’i avia mas lo fenestron au dessus de la bacia e ‘na modesta fenestra dins la paret fàcia la chaminada. Sus lo podreu de la chaminada èrian dispausats daus bocaus emb au dedins de las besunhas qu’un devinava mas. Neneta ne’n revenia pas, dins los bocaus, bonhant dins un liquide verd, ‘la creiguet distingar daus dets, daus uelhs, daus artelhs e puei de las plantas de las fòrmas estranhas. Sus las parets, ‘la remarquet tanben que de las espleitas èrian crochetadas, daus coteus, de las pinças, daus marteus, de las sejas e tot plen de gròssas ponchas entre de las estatgieras plenas de vielhs libres pouveros. Sus la taula, de las plantas inconegudas e quauquas legumas tòrtas esperavan lor sòrt. A coquin de sòrt ! Quò l’i faguet paur a la Neneta, se damandava ben coma ‘l’avia pogut ‘ribar dins quela cosina, empreisonada dins quela gabitòla e subretot a qui apartenia quel endrech mauplasent. Se pensava ben a la Joana-Rasteu mas coma seria possible, quela istòria èria mas per far paur aus pitits, se podia pas que ‘l’existe. Comencet de se sentir mau e de purar…

Au bot d’un moment, auvet dau bruch defòra, quauqu’un que marchava d’un pas lent. Auvet tanben lo bruch de ‘na clau qu’un fai entrar dins ‘na sarralha e viguet la pòrta se dreibir doçament. La clardat dau defòra penetret la sorniera de la cosina e Neneta viguet pas còp-sec qui entrava, viguet mas l’ombra de ‘na creatura encapuchonada. La creatura barret la pòrta. Lo temps que los uelhs de Neneta se tòrnan far a la sorniera, la creatura avia tirat sa capa. Neneta comencet entau de distingar mielhs qui o qué èria entrat. Qu’èria la pus vòrra creatura semblaumana qu’avia jamai vist. ‘L’avia segur doas pautas, dos braç e ‘na testa mas la semblança se restava ‘qui. Eria embossada e se ‘poiava sus un baston noassat ‘chabat per ‘na becha. Sa peu èria verda, sa fàcia èria fijada dins ‘n’escharnida maujauventa emb daus uelhs feuros, sos grands braç despervits se ‘chabavan per de las mans tòrtas e arpiadas, sas chambas arcadas èrian quilhadas sus dos pès calos. La creatura rundisset. Neneta credet.

« Aaaaaaaaaaa !

– Arg, arg, ses desvelhada, pita umana, arg, arg. Qu’es pas prudent se ‘prueimar de l’aiga daus lavadors, arg arg.

– Ente sei ? Qui setz ? Laissatz-me surtir d’aqui !

– Arg, arg, qu’es totjorn entau, començatz per credar avant de vos avisar que serv de ren aqui dins mon monde arg arg. L’i a degun per t’auvir arg arg. Faràs un bon repas.

– Qu’es pas possible, setz la Joana-Rasteu, me voletz minjar ?

– Arg arg, oèi, me ‘pelen entau ensus, dins lo monde inverse. Arg arg, oèi, te vau minjar, minge pas pro quilhs darriers temps, m’a faugut esperat dietz ans dempuei mon darrier sopar avant de te ‘trapar. Arg arg. Ai tornat dau bois, vau far bulir l’aiga. Me semblas plan grassetona coma fau. Arg arg. Emb de las bonas legumas empoisonadas, faràs un bon bulit. Arg arg.

– Non, me minjatz pas, me minjatz pas, sirai a vòstre servici, prendrai suenh de vos.

– Planta, pita umana, mas aurelhas ne’n pòden pus sufrir. Arg, arg. Te vau minjar e puei qu’es tot. Arg, arg. »

Neneta, fin empaurida, auset pus parlar e s’endorset au fons de sa gabitòla en auvir los bruchs de la Joana-Rasteu ‘trapada après ‘luchar lo fuòc e a perparar lo bolhon dins l’ola. Au bot d’un moment, Neneta paret un còp d’uelh discretament e viguet la Joana-Rasteu qu’avia dispausat las buschas dins la chaminada començar de far ‘na flamba per metre lo fuòc a daus pitits bois. Viguet tanben la Joana-Rasteu copar a bocins las legumas estranhas sus la taula e las botjar dins l’aiga de l’ola. Tot ‘nava bien tròp regde per la Neneta quand auvet la Joana-Rasteu petonar.

« Filh de lop de toner de Diu, arg, arg, ai obludat l’ingredient essenciau, arg, arg. Fau que tòrne massar la ciguda, siria pas pro gostos e digerible sens quò. Te’n fas pas, vau tornar regde, arg, arg. »

Neneta ne’n cresia pas sas aurelhas. Eissaiet de repréner sas idéias e comencet de se carcular…

Pendent queu temps, Liunet avia corgut coma ‘na beleta a la maison de sos grands-parents. Eria deslenat quand eu ‘ribet sus lo bassuelh de la maison. Bufava que lo diable e aguet pena per credar a sos parents de venir regde. Dins la maison, avian tots fach prangiera e èrian mas a repréner lors sangs quand las credadas dau pitit Liunet los remudet. La Lison e lo Liunard fugueren los prumiers ‘ribats puei ‘riberen los parents de Liunet e Neneta.

« Perqué credas-tu donc coma ‘n’aucha bòrlha pitit Liunet ?

– Qu’es Neneta, qu’es Neneta, ‘l’es tombada dins lo lavador, l’i a quauquaren que l’i a ‘pelat.

– A çò mas, qu’es pas Diu possible, quau lavador ?

– Lo vielh lavador a cardalhaus.

– Vos l’i setz pas ‘nat, non ? Qu’es lo drac mai lo diable ! L’as visda tombar dedins ? Viste, fau que l’i n-anam regde, qu’es denguera temps de la sauvar.

– Voliam veire la Joana-Rasteu, ai cregut veire un jafet que surtia de l’aiga.

– A lo diable te flambe, qu’es quela vòrra vielha. Nos fau préner ‘na còrda, nos fara mestier. Anem, viste. »

Lo temps de ‘trapar ‘na còrda dins l’escura, vei-los-qui tots partits per lo lavador a la galòpa.

Dins lo monde de la Joana-Rasteu, Neneta, que se tornava trovar sola dins sa gabitòla, èria a se carcular per se tirar de quela meschanta situacion. ‘L’avia remarcat que contra la paret, l’i avia ‘na pita clau qu’èria crochetada. Dins sa testa, se disia que benleu quela pita clau dreibiria la pòrta de sa gabitòla mas sabia gran coma far per l’aténher que ‘l’èria bien tròp luenhda, que l’i faudria au mins un baston per eissaiar de la ‘trapar. Neneta viset a l’entorn de la sala mas afar de trobar quauquaren que puesche l’ajudar. Mai pròche, l’i avia justadament coma ‘na lonja vimzela pausada sus lo dessus de l’esmari mas qu’èria denguera tròp luenh… mas benleu qu’en far se balançar la gabitòla, Neneta la podria ‘trapar. ‘La comencet per far bujar la gabitòla de davant en darrier e coma ‘l’èria estachada au trau emb una còrda, la gabitòla comencet de se balançar e pitit a pitit, la vimzela fuguet a portada. Neneta la ‘trapet. Son cuer picava la gipa-japa. Sabia que folia far viste per cas que la joana-Rasteu tornessa. Mercés a la vimzela, Neneta temptet de trapar la clau per l’aneu que servia per la crochetar. Reussiguet pas dau plan còp segur mas a la fin, ‘pervenguet a ‘gulhar la vimzela per l’aneu de la clau e a la far glissar daicia a sa man. Regde, ‘la conhet la clau dins la sarralha e la viret. La pita pòrta se dreibiguet. A queste moment, Neneta auvet au defòra lo bruch dau pas que ‘la coneissia desjà. Mas lo temps de sautar per terra, la Joana-Rasteu entret.

« Arg, arg, la gabitòla ! Voida ! Ente ses passada pita umana ? Coma as-tu fach ? Arg, arg. Lo diable te vire. Arg, arg. »

Neneta avia disparegut, s’èria esconduda darrier l’esmari au sol endrech que la Joana-Rasteu la podia pas veire en entrar. La vielha visava a drecha, a mança, sinava l’aer, rundissia, petonava, credava.

« Arg, arg, mas ente ses-tu pita pesta ? Te vau ‘trapar e te vau minjar, fai-te veire. »

Neneta se rendet compte que la Joana-Rasteu avia pas barrat la pòrta, avuglada per la disparicion de la Neneta. Entau, prenguet son coratge emb son còu e se lancet au nas e a la barba de la Joana-Rasteu qu’eissaiet ben de la sasir en passar mas flet, la Neneta s’enguliguet per la pòrta. ‘L’auvet darrier ela los runds de la Joana-Rasteu que se lançava sus sa piada coma un diable. Defòra, lo ciau èria verd e la clardat un pauc rosada, la Neneta trauquet un vargier, dreibiguet un cledon e se retrobet sus un sendareu dins un prat. ‘L’auvet l’aiga que ririnava pus luenh. Se reviret e viguet la Joana-Rasteu, vòrra coma los sets pechats, que corria après ela tant regde coma podia, auriatz dich lo quite diable, ‘la romava, ulhava, siulava, pieg qu’un jau bòrlhe.

Neneta fugiguet en direccion de l’aiga. ‘Ribet au bòrd d’una aiga violeta e aperceguet quauqua ren coma un cròs d’aiga pas bien luenh. Se ‘prueimet dau cròs e viset au fons. Aperceguet debàs lo folhum d’aubres e un ciau blu, creiguet conéisser son monde, lo monde d’ente ‘la venia, mas sabia pas nodar la Neneta, sabia pas coma far per l’i tornar. E la vielha qu’èria a se ‘prueimar aura, la vielha que la volia totjorn minjar ! Delai lo fons de l’aiga, Neneta aperceguet quauquaren mai, de las charas umanas que la visavan. ‘La coneiguet la chara de son grand-pair que li parava ‘na còrda aura. ‘La viguet a penas la còrda traspassar de son costat que ‘la la trapet dau temps dich que la Joana-Rasteu estendia son jafet per l’empeschara de sautar. Mas de l’autre costat, lo Liunard tiret de totas sas fòrças sus la còrda emb l’ajuda de la Lison e daus parents de la Neneta. Neneta surtiguet enfin la testa de l’aiga e ‘l’èria belament tirada au bòrd dau lavador quand la Joana-Rasteu, dins ‘na temptativa desesperada, passet la man e mai la testa per defòra, d’aqueu costat de per l’aiga, eissaiant de ‘trapar la jarra de la Neneta. Mas lo Liunet qu’avia vist venir l’afar s’avia sasit d’una gròssa bròcha e te fotet ‘na bradassada per la testa de la Joana-Rasteu que la renvoiet au fons de l’aiga sens damandar son resta.

Tireren la Neneta a terra e s’eslunheren dau lavador subrevist.

« Neneta, coma quò vai ?

– Ai ‘gut tan paur, sabia pas que questa vielha existava per de verai. Lo monde es a l’envers ‘quidejos per rapòrt a nautres. ‘La me volia minjar quela vòrra creatura mas ai reussit a préner lo fugit. »

Ilhs s’entorneren tots a la maison daus grands-parents. Neneta contet son aventura e descrisset la Joana-Rasteu, coma ‘l’èria espaurissabla e desavenha coma ‘n arpic. Puei tot lo monde conorteren la Neneta que, jamai pus, se tornaria ‘prueimar de l’aiga prunda avant de venir mai granda. La nuech seguenta, Neneta faguet de las chauchas-vielhas, emb la Joana-Rasteu que la volia copar a bocins e la far cueire dins l’ola puei la minjar mas urosament quauqu’un ‘ribava qu’estrifolhava la Joana-Rasteu e li fotia la testa dins lo bolhon que chaufava. Los jorns seguents, Neneta aguet mestier de repaus. Poguet pas ‘nar a l’escòla. Qu’es mas quauques temps pus tard que la poguet enfin tornar a la vita ordinària e que ‘la contet son istòria a sas amijas qu’agueren tot lo mau dau monde per la creire e que disian prumier que contava de las sornetas. Mas coma Neneta prenia l’aer lo mai greu per dire l’afar, quò ‘chabet que sas amijas comenceren de la préner au serios. Quauqu’unas avian desjà auvit parlar de la Joana-Rasteu, e, ma fe, sabian pas que ne’n pensar mas a fòrça d’eimatginar lo raconte esfredable de Neneta, comenceren a se pensar que qu’èria benleu verai.

Quand Neneta fuguet granda, contava pas suvent son istòria que las grandas personas cresen pas a quilhs contes. Mas, un jorn que n’eriam au cafè coma la Neneta e que ieu parlava de las legendas dau pais, daus èssers enviblaires, Neneta me fiet son istòria e veiqui donc çò que me contet mon amija, la Neneta. Si qu’es verai, quela istòria l’aura marcada per tota sa vita. Me, sauria pas dire, benleu que la Neneta m’a contat de las fadesas mas ‘l’avia l’aer seriosa, o benleu que la Neneta l’a raibat quela aventura, sap-t-un ?

Demòra mas que, en Lemosin, l’aiga riula que tant e las fonts, servas, peschieras o lavadors manquen pas segur tot coma las legendas emb quantitat d’èssers enfachinats que pòplen lo pais. Mas benleu que vautres tanben aimariatz saubre si totas quelas legendas son mas contes de fadas. Adonc, per cas que passatz près d’un potz, podriatz benleu parar un còp d’uelh au fons, mas per veire si l’i visatz pas ‘na creatura dins un monde inverse. Anem, benleu qu’emb un pauc de chança, ‘la vos trapará pas, la Joana-Rasteu, que siretz vengut pro grand per que vos laisse estar en patz. En atendis, mielhs se vau gardar de visar au fons de las aigas prundas, quò eschiva los meschants rescontres o los meschants raibes, arg arg.

One thought on “La Joana Rasteu

Daissar una responsa

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Cambiar )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Cambiar )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Cambiar )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Cambiar )

Connecting to %s