Soi una legenda

«Soi una legenda» de l’american Richard Matheson, folio SF, primièra parucion en 1954.

Podètz trobar la revirada en francés per Nathalie serval, Édition Denoël, 2001 : «Je suis une légende».

Qué se passèt sus tèrra a la debuta de las annadas setanta que faguèt de Robert Neville lo darnièr uman viu ? Aquò es pas la question principala del roman de Richard Matheson escrit en 1954. En mai la responsa arriba lèu lèu : un epidèmia foguèt responsable del genocidi de l’espècia umana ; los contaminats capitan pas de morir coma de costuma ; tornan jos la fòrma de vampirs. Sèm en preséncia d’un roman de genre apocaliptic que lo narrator es defòra e omniscient.

Aicí vos vau pas far un resumit que pensi qu’un resumit ne ditz ja tròp d’un roman. Ai causit de subrelinhar d’unes tèmas que m’apareguèron interessants. Dins una primièra partida parlarem del tèma renovelat dels vampirs. En segond de la religion. Puèi del racisme. Fin finala, abordarem lo tèma major del roman : la monstruositat.

Lo tèma dels vampirs renovelat

Richard Matheson renovelèt lo tèma del vampirisme d’un biais original per l’epòca.

Amb son roman avèm cambiat d’escala qu’es la massa dels vius que son victimas e non pas pus d’unes individús isolats. Los vampirs legendaris èran sovent cultivats e apartenent a la societat nauta, qu’embelisson sas presas femininas per chucar la sang e ne far venir d’aliadas. Solide que son totjorn immortals e qu’existís de biaisses de los tuar per de bon que l’autor manlevarà a la legenda : la crotz, l’alh, lo miralh, la lutz, crebar lo còr amb un pal, eca.

L’atirança ambigüa de la femna per lo vampir es inversada. La desirança sexuala de Robert Neville per de vampiras se mescla de repulsion e se compren per la solesa que n’es victima.

Lo vampirisme es vengut una malautiá : se trasmetamb l’esperança d’una garison possible.

Sèm tan en preséncia de mòrts vivents o de zombis coma de vampirs. Lo tèma de l’immortalitat dels vampirs, que se podiá balhar l’enveja de ne venir un, s’escafa per daissar la plaça a l’orror de l’infèrn eternal.

La religion

Aquestes mòrts que capitan pas de morir vivon lo castigament eternal, lo fuòc de l’infèrn. Aquò èra pas lo cas del vampir tradicional. Robert Neville se rementa pendent la catastròfa precedent l’apocalipsi, d’una rescontra gaireben forçada amb una comunautat protestanta revivalista. Mas prenguèt pas fuòc esperitosament e foguèt pas cambiat prigondament ! S’èra quitament enfugit de l’acampament. Aquò per dire que escapèt a la religion.

Çaquela l’eròi amagat darrièr son racionalisme, sembla aver un rapòrt ambivalent amb la religion. Se‘n defend tot en pregant dins los moments los mai dificils ; tot en avent un tatoatge d’una crotz catolica qu’atribuís a una error, qu’emet l’idèa que se poguèsse estat salvat per ela ; tot en avent enfrànhut la lei per enterrar sa femna d’un biais mai catolic puslèu que de la cremar e de la butar dins un carnièr. Es lo lòt dels umans de dobtar dins los moments piègers. La religion o l’existéncia de Dieu se pausa d’un biais mai intensiu dins un contèxt apocaliptic. Tanben se pausa d’un biais mai pratic a prepaus dels vampirs : se demanda perqué un musulman o un josieu s’enfugís pas d’abans un crucific ?

Lo racisme

Lo carnièr bolhant d’ont se desgatja encara de fum, amb totas las victimas amolonadas, fa pensar a l’infèrn e revèrtan lo genocidi nazi.

Robert Neville : blanc, blond, grand, d’uèlhs blaus, de tipe anglés e germanic. Lo perfil es l’ideal-tipe de l’òme dit de «raça superiora» en çò dels nazis. Çò important es de situar l’escritura dins la seuna epòca : la debuta de las annadas cinquanta. Sèm doncas fòrça pròches de la fin de la segonda guèrra mondiala amb la paraula que se va desliura pauc a pauc per far lum sus las monstruositats dels crimes nazis. Tamben, l’apartheid contra los negres es pas pus legal als Estats-Units dempuèi 1950 mas la realitat serà diferenta. Un fait remarcable es quand l’eròi conta una discutida passada amb un collèga de l’usina : se contenta de dire «un negre» per lo descriure. Un collèga qu’es redusit a la seuna color testimònia plan d’una cultura de la desseparacion raciala ! Per contra, lo collèga e vesin blanc (vesin doncas mai pròche) es nomenat per son nom : Ben Cortman. Mon questionament es pertinent dins la mesura ont l’autor pausa vertadièrament lo problèma de la coabitacion, o de la guèrra, entre las «raças»

Lo roman es contat per un narrator exterior e omnipresent que sembla pas faire la diferéncia entre «raça» e «espècia». Retenèm tot simplament que Robert Neville es lo darnièr òme. Aquò vòl dire que los vampirs son d’una autra espècia quitament si l’autor parla de «raças». La malautiá los faguèt quitar l’umanitat. Sembla pas que siá degut a de modificacions del genòma que Neville a pas los mejans de o saber, mas puslèu a lor monstruositat. Sèm doncas pas sus de critèris biologics per classificar. A l’epòca de l’escritura del libre, lo mot «raça» èra pas encara tan contestat coma auèi. Dins lo libre servís tanben per desseparar los vampirs vivents que son estats contaminats mas pas encara mòrts, e los vampirs mòrts-vivents, valent a dire que son tornats aprèp la mòrt. Tornam trobar un mot-aisina que servís a desseparar sus de critèris foscs e ideologics. En fasent aital l’autor tòca plan l’absurditat del racisme prigondament ideologic mas la limpada al monde nòstre es malaisida.

Neville explica lo racisme d’un biais fòrça leugièr per la paur dels autres… Los occidentals amb lors armas e lors soldats èran espaurits pels indians e pels africans ? La paur de l’Autre se pòt èsser un trait explicatiu sufisent del racisme moral e individual, mas segurament pas del racisme estructural lo mai operant. En meteis temps Neville viu pas pus dins una societat organisada e estructurada se que non que ne ten la cultura dins son biais de pensar. Dins aqueste contèxt post apocaliptic a totas las rasons del monde d’èsser espaurit dels vampirs, que tòcan a sa vida, a son integritat fisica e morala. Vaquí la seuna paur justificant son racisme e sustot sa monstruositat quand li cal tuar vampirs òmes, femnas, enfants o nenons. A pas la causida. S’agís de subreviure.

La confrontacion del roman amb la realitat nòstra me mena a la consideracion seguenta. Vesi lo roman de Richard Matheson coma la materializacion paroxistica de la propaganda racista : la paur de l’objècte dins la realitat fa nàisser l’objècte de la paur dins la ficcion. Es totjorn estat un produccion ideologic d’amplificar lo poder de nosença e las diferéncias entre los umans : parlar dels Autres coma de monstres, raubaires de femnas blancas, tuaires d’enfants, canibals, eca. Es tanben lo foncionament de las caricaturas racistas. Dins lo roman, lo vampir es la caricatura de l’Autre. Lo discors que noirís la paur de l’Autre (la paur de l’objècte) i es legitimat per de faits concrèts (objècte de la paur). Lo racisme i es pas pus la fruta d’una paranoïa, de messorgas o de propaganda que noirís la paur de l’Autre. Es la consequéncia inevitabla per lo que vòl subreviure. Valent a dire la paur fantasmada dins la realitat ven vertadièra e fondada dins la sciéncia ficcion.

Se cal doncas mesfisar dins lo passatge d’una dimension a l’autre se que non justificarián la credulitat, la monstruositat dels crims nazis. A la diferéncia de Robert Neville, la paur èra pas fondada, lo dangièr de desaparéisser èra pas vertadièr, e los josieus, los andicapats, los omosexuals e los gitanos èran pas de monstres. E mai quand los europencs faguèron un comèrci gigant d’esclaus èran pas menats per la paur dels negres o en mòda de legitima defensa.

Las condicions estrèmas de vida de Robert Neville fan pas d’el un racista : tua quitament per subreviure. Lo dangièr es pas fantasmat mas plan vertatdièr. O ditz que de tot biais se lo fa pas seràn eles que lo tuaràn. Sos enemics aurián poguts èsser de la meteissa «raça» qu’aquò auriá cambiat pas res.

La monstruositat

Vaquí un tèma que Richard Matheson aviá ja tractat dins son primièr roman «Soi un monstre». Lo ligam amb lo racisme es evident quand situan la proximitat de la segonda guèrra mondiala e qu’avèm vist demest las doas «raças» de vampirs, una justificar sos crims metòdics e sadics pel principi de la revolucion. Neville se demandarà çò que lo dessepara d’eles, el que l’enveja de caçar Bert Corman per jogar li venguèt… Es benlèu l’empatia que de còps i a lo travèrsa e que li fa preferir tuar los vampirs pendent lor sòm. Çaquelà l’eròi s’acostumarà a la monstruositat, la dels autres mas tanben la seuna. Segurament que l’ajuda de considerar pas los vampirs coma d’umans. Segurament que son instint de subreviure, que n’es susprès tan moralament que voldriá sovent se daissar morir, l’ajuda dins lo ritual jornadièr de sas execucions.

Lo roman convida a una soscadissa sus la monstruositat dels autres e de se. Çò mai susprenant a la fin de la meuna primièra lectura èra l’enveja de tornar intitular lo roman «Soi un monstre». Puèi descobrissi qu’aquò èra ja lo títol del primièr e precedent roman de Richard Matheson…

Sebastian Gonzalez

Contrat Creative Commons

Imatge per FantasyArt0102

Daissar una responsa

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Cambiar )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Cambiar )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Cambiar )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Cambiar )

w

Connecting to %s